Gnostikler Kimdir? Gnostizm, Gnostisizm Nedir?

Gnostikler, ikinci yüzyılın Tanrıbilimcileridir.



Onlar yeni dini akla uygun hâle getirme çabası içindedirler; inancı, bilgiye dönüştürmek (gnosis) istemektedirler. Onlar, inanç ve bilgi, din ve bilimi bir uyum içinde yoğurmaya çalışırlar.

Gnostizm, olgunlaşmamış bir skolastizmdir. Kaba ve fantastik bir yapısı vardır: Hıristiyan Philoncular, kendi öğretilerini İsa tarafından yayıldığı iddiasında bulunmaktadırlar. Onlar yalnızca eğitimli Hıristiyanlar tarafından bilinen gizemli bir öğreti oluşturmaktadırlar. Hıristiyanlığı tamamen yeni ve tanrısal bir öğreti olarak düşünürler. Musevilik, bozuk bir din biçimidir. Yahudi Tanrı ya da Demiurge sahte Tanrı olarak algılanır. O, gerçek Tanrı’ya karşıt bir konuma sahiptir. İsa, en yüce tinlerden biridir, insan bedenine girerek, Demiurge tarafından özdek içine hapsedilmiş olan tinleri özgürleştirme amacındadır. İsa’nın yetkin öğretileri ile özdeksel kölelik içinde olan insanlar özgürlüklerine kavuşacaklardır. Kaçış araçlarından biri çileciliktir; bu yapılmadan özgürlük kazanımı olanaklı değildir. Dünya, bir düşüşün sonucudur; özdek, kötülük ilkesidir. Hıristiyan inancında, kolay anlaşılır bir öğreti bulunmaktadır. Bu dışrak öğreti, Gnostiklere gönderilmiş olan gizemli bir gelenektir.



Gnostiklerin başlıca kişilikleri arasında Cerinthus, Saturnitus ve Valentine bulunmaktadır. 144 yılında Roma’da bir kilise oluşturan Marcion dizgesi, St. Luke Gospel’in kilise kanunları ve Paul mektupları, Gnostizm’in ana hatlarını oluşturmaktadır.

Gnostiklerin görevlerini tam olarak yerine getirmedikleri açıktır. Onlar felsefi bir dizge oluşturmak yerine yalnızca bir Yarı-Hıristiyan mitolojisi ortaya koymuşlardır. Bunun yanı sıra onların öğretileri, Mesih’in öğretilerinin üstün olan kavramları ile çelişki halindedir; onlar, Eski Ahit’i reddetmektedirler, gizli ve açık Hıristiyanlık ayırımı yapmaktadırlar. Gnostik hareket, yeni din üzerinde gözle görülür bir etkide bulunmaktadır: Hıristiyan Tanrıbilimi tarafından, inancın felsefi olarak formülleştirilmesi için bir itme gücü sağlayacaklardır.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 2., 3., 4. Sınıf “Felsefe Tarihi” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı