|
Louis Althusser;
Epistemolojik Kopuş Nedir?
Marks'ın düşüncesinin tamamen yanlış anlaşıldığı ve
küçümsenerek değerlendirildiği düşüncesi Althusser'e aittir. Onun
çalışmalarının çeşitli yorumlarını - tarihselcilik, idealizm, ekonomizm,
bunların tarih bilimi, tarihsel materyalizm ile Marks'ın sosyal
değişimin devrimci bir açıklamasını yaptığını fark etmeyi başaramadığı
için acımasızca eleştirmiştir. Onun anlayışına göre bu hatalar, Marks'ın
bütün çalışmalarının tutarlı bir bütün olarak ele alınırsa anlaşılabilir
diye düşünülmesinden kaynaklanıyordu. Bunun yerine Althusser bunların
radikal bir "epistemolojik kopuş" yaşandığını düşünüyordu. Erken dönem
çalışmaları Alman felsefesi ve klasik politik ekonominin kategorileri
ile ilgili olsa da, Alman İdeolojisi (1845) eseriyle Marks'ın daha
sonraki çalışmalarına yol açan ani ve eşsiz bir kopuşu meydana gelir.
Sorunu karmaşık hale getiren nokta ise bunu, sadece çapraz ve geçici
olarak konuşabilerek Marks'ın kendisinin bile bu çalışmasının önemini
tamamen farkına varmamış olmasıdır. Değişiklik ancak dikkatli ve duyarlı
bir "semptomatik okuma" ile açığa çıkarılabilir. Böylece, açığa
çıkarılmamış söylenenlere olabildiğince dikkat edilerek, Marks'ın
sıradışı teorisinin orjinalliğinin ve gücününün bizim tarafımızdan
tamamen kavranmasını sağlamak Althusser'in projesi olmuştur. O,
Thales'in matematiğe, Galileo'nun fiziğe veya daha iyisi Freud'un
psikanaliz katkısına benzer şekilde daha önce gelen ataları tarafından
ortaya konan hiç bir şeye benzemeyen teorisinin yapısında Marks'ın bir
"bilgi kıtası", tarih, keşfettiğine hükmetmiştir.
Althusser, Marks'ın keşfinin altını çizmenin, onun çalışmasını daha
öncekilerle bağdaşmaz kılan özne ve nesne arasındaki dikotominin reddine
dayanan yer sarsıcı bir epistemoloji olduğuna inanmıştı. Bu sarsıntının
kökünde, klasik ekonomistler tarafından, bireylerin ihtiyaçlarının birer
maddi unsur veya ekonomik organizasyonun birer "verili" bağımsız unsuru
olarak değerlendirilebileceği ve dolayısıyla üretim biçiminin özelliğini
açıklayan bir teorinin öncülü ve toplum hakkındaki bir teorinin bağımsız
bir başlangıç noktası olarak iş görebilir düşüncesinin reddedilmesi
yatmaktadır.
Althusser açısından, Marks sadece basit bir şekilde insanların
ihtiyaçlarının içinde bulundukları toplumsal çevre tarafından
oluşturulduğunu tartışmamaktadır çünkü bu zamana ve yere göre
değişebilir; O, daha çok, insanların nasıl bir yerden geldiklerini
açıklayan her hangi bir teoriden daha önce ele alınan insanların nasıl
olduğunu açıklayan bir teori olabileceği düşüncesini
anlamsızlaştırmıştır.
Bununla beraber Marks'ın teorisi klasik politik ekonomide karşılığı
olmayan içerikler üzerine kuruludur - üretici güçler ve üretim
ilişkileri gibi. Mevcut terimler uyarlandığında bile - artı değer
teorisi açısından David Ricardo'nun kira, kar ve faiz nosyonlarının
kombinasyonu gibi- teorideki diğer içeriklerle anlam ve ilişkisi önemli
bir şekilde farklıdır. Daha ötesinde, kendi benzersiz yapısından ayrı
olarak, tarihsel materyalizmin açıklayıcı gücü, politik ekonominin
ekonomik sistemleri bireylerin ihtiyaçları için bir yanıt olarak
açıklamasının yanında Marks'ın çözümlemesinin bir yapısal bütünlük
içersinde yer alan kısımlar anlamında daha geniş bir sosyal fenomen
yelpazesini içermesi gibi klasik politik ekonomiden ayrılmaktadır.Sonuç
olarak Marks'ın Kapitali hem bir ekonomi modeli hem de bütün bir
toplumun yapı ve gelişiminin bir tanımını vermektedir.
Hümanizmin, tarihselciliğin ve Hegelciliğin izlerinin Kapital'de
bulunduğu gösterildiğinden, Althusser dönüşümün varlığı iddiasını
sürdürse de, daha sonra 1845'deki dönüm noktasının oluşumunun çok açık
bir şekilde ifade edilmemiş olduğunda ısrar etmiştir. Marks'ın sadece
Gotha Programı'nın Eleştirisi ve Adolph Wagner'in bir kitabı hakkındaki
bazı notlarının insancıllık ideolojisinden tamamen arınmış olduğunu
söyleyecek kadar ileri gitmiştir.
Gerçekte, Althusser, epistemolojik kopuşu açıkça tanımlanmış bir olay
yerine bir işleyiş olarak düşünmüştü. Marksizm ve psikanalizi her zaman
ideolojiye karşı savaşmak zorunda kalan çünkü böylece meydana gelen
kopma ve bölünmeleri açıklayan "makas ayağı" bilimler olarak
tanımlamıştır. Bunlar "makas ayağı" bilimlerdir çünkü nesneleri ("sınıf
mücadeleleri" veya bilinçaltı) kendiliğinden bölünmüş ve ayrılmıştır.
< Felsefe
Akımları Dizinine Geri Git
< Louis
Althusser Dizinine Geri Git
< 20. Yüz
Yıl Tarih Felsefesi Dizinine Geri Git
< Filozoflar
Dizinine Geri Git
> Bu sayfaya ilişkin etiketler:
Louis Althusser
kimdir, Louis Althusser felsefesi,
Louis Althusser düşüncesi,
Louis Althusser felsefesi nedir,
Louis Althusser düşüncesi
nedir, Louis Althusser eserleri nelerdir,
Louis Althusser ve
felsefe, felsefede Louis Althusser,
Louis Althusser felsefesi,
Louis Althusser ve epistemolojik kopuş,
Louis Althusser
epistemolojik kopuş nedir,
Louis Althusser epistemolojik kopuş
kavramı |
|