|
Burrhus Frederic Skinner ve Edimsel Koşullanma Nedir
Psikoloji ile yakından ilgilenen hemen herkes, "Skinner Kutusu"nu ve
Skinner'ın, edimsel davranış üzerinde önemle durduğunu bilir.
Edimsel davranış, gözlemlenebilir herhangi bir uyarıcı olmaksızın ortaya
çıkar. Organizmanın tepkisi doğal, yani bilinen ve gözlenebilen herhangi
bir uyarıcı ile ilişkili değildir. Bunun anlamı, tepkinin ortaya
çıkmasını sağlayan herhangi bir uyarıcının kesinlikle bulunmaması değil,
tepki ortaya çıktığında bir uyarıcının fark edilmemesidir.
Skinner Kutusu'ndaki farenin edimsel hareketi, uyarıcıyı almaya yardım
eder. Fare manivelaya bastığında yiyeceği alır; fakat manivelaya
basmadan hiçbir şekilde yiyeceği alamaz.
Skinner edimsel davranışın gerçek yaşamdaki insan öğrenmesi durumunu
daha çok temsil ettiğine inanmıştır. Ona göre davranış çoğunlukla
edimsel türdedir. Skinner'a göre davranış bilimine en etkili yaklaşım
edimsel davranışın koşullanmasını ve sönmesini araştırmaktır.
Skinner ve Fare Deneyi
Aç bırakılan bir fare Skinner Kutusu'na yerleştirilmiş farenin bu
kutu içinde rahatça dolaşmasına izin verilmiştir. Fare sonunda yiyecek
deposunu çalıştırarak küçük bir yiyecek parçasının tablaya düşmesini
sağlayan manivelaya tesadüfen basmıştır. Birkaç pekiştirmeden sonra
kullanım hız kazanmıştır.
Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Modern Psikoloji Tarihi; Duane Schultz ve Sydney Schultz;
s. 490
|
