|
Bernhard Bolzano
Kimdir?
Bernhard Bolzano, 5 Ekim 1781'de Prag'da doğdu, 18 Aralık 1848 Prag'da
öldü. İtalya asıllı bir Çek filozof ve matematikçiydi.
Babası bir İtalyan göçmeni ve küçük bir esnaftı. Annesi de, Prag'da
madeni eşya ile ilgilenen bir ailenin kızıydı. Bolzano, Prag
Üniversitesi'nde, felsefe, fizik, matematik ve ilahiyat çalıştı. 1807
yılında Prag'da aynı üniversiteye din ve felsefe profesörü olarak
atandı. 1816 yılına kadar bu üniversitede başarılı dersler verdi. 1816
yılında, Hıristiyan kilisesince benimsenen inanç, duygu ve düşünceye
ters düştüğü için, bu inançlarından dolayı suçlandı. 1820 yılında
Avusturya hükümeti Bolzano'nun bu yıkıcı ve kendileri için kırıcı olan
konuşmalarından dolayı onu ülkeden uzaklaştırdı.
Bolzano, İtalya asıllı bir Çek filozofuydu. Aynı zamanda iyi bir
mantıkçı ve çok iyi de bir matematikçiydi. Bolzano, 1820 yılında daha
çok akılcılıkla suçlandı. Onun matematiğe dayalı bir felsefesi ve
düşüncesi vardı. Bu nedenle Kant'ın idealizmine karşı çıktı. Kendisi
aslında bir Katolik papazıydı. 1805 yılından sonra Prag Üniversitesi'nde
din felsefesi okuttu. Matematikte, sonsuzluk ve sonsuz küçükler hesabı
üzerinde çalıştı. "Sonsuzluk Üzerine Paradokslar" adlı kitabı 1851
yılında yayınlandı. Noktasal kümeler üzerine de çalışmaları olmuştur.
Bolzano'nun en acıklı yılları, 1819 ile 1825 yılları arasına rastlar.
Prag Üniversitesi'nce, tam 7 yıl ders vermeme ve yayın yapmamak üzere
cezalandırılır. Bu üniversitece profesörlüğü de elinden alınır. Tüm bu
baskılara karşı onun yüksek kafası hiç durmadan çalışmıştır. Analizde,
geometride, mantıkta, felsefede ve din üzerinde çok sayıda yayınını
gerçekleştirmiştir. Bugün, analizde bildiğimiz ünlü Bolzano-Weierstrass
teoremi'ni ilk kez "Fonksiyonlar" adlı kitabında o kullandı. Fakat,
teoremin ispatını daha önceki çalışmalarında yaptığını ve kaynak olarak
da bu çalışmasını verir. Fakat, sözü edilen bu çalışma ve kaynak bugüne
kadar bulunamamıştır. Çok kullanılan ve kendisinin de çok kullandığı bir
teoremin ispatının Bolzano tarafından verilmiş olması olasılığı çok
fazladır. Zaten bu teoremin ispatı verilmeseydi, Bolzano tarafından bu
kadar çok kullanılmazdı. Sonraki yıllarda bu teoremin ispatı tam olarak
Weierstrass tarafından verilmiştir. Bu nedenle, bu teorem analizde
Bolzano-Weierstrass teoremi olarak bilinir.
Bolzano'nun temel çalışmaları, sonsuzlar paradoksu üzerinedir.
Bolzano'ya yayın yapma yasağı konduğu için, yaşamı sürecinde bu
eserlerini ne yazık ki yayınlayamamıştır. "Sonsuzlar Paradoksları"
adlı çalışması ancak onun ölümünden iki yıl sonra 1850 yılında
basılmıştır. Bu çalışması, sonsuz terimli serilerin birçok özelliğini
içerir. Diğer birçok matematikçide olduğu gibi yaşam sürecinde çok
hırpalanan, şanssızlıklarla ve baskılarla horlanan Bolzano, 18 Aralık
1848 günü Prag'da öldü.
|
