|
Benjamin Franklin
Kimdir?
Benjamin Franklin, (d. 17 Ocak 1706, Boston - ö. 17 Nisan 1790,
Philadelphia) ABD'li yayımcı, yazar, mucit, felsefeci, bilim adamı ve
diplomattır. On yedi çocuklu bir sabun ve mum imalatçısının onuncu
oğluydu.
On yaşında okulu bıraktı. 12 yaşındayken basımevi yöneten ve liberal bir
gazete yayınlayan ağabeyi William'ın yanına çırak olarak girdi.
Basımcılık mesleğini öğrendi ve edebiyat çalışmalarına başladı. 1730'da
Philadelphia'da bir basım evi ve gazete kurdu. Poor Richard’s Almanac'ı
(Fakir Richard'ın Almanak'ı) yayınlamaya başladı:1732-1757 yılları
arasında yönetmenliğini yaptığı Amanac'da Richard Sounders imzasıyla
yazılar yazdı. Siyaset, felsefe, bilim, iş ilişkileri gibi konuların
tartışıldığı Junto adlı bir kulüp; kütüphane, hastane ve yangına karşı
sigorta şirketi kurdu. Basımevlerini çoğalttı.
Franklin 1736'da Philadelphia meclis sekreteri oldu ve siyasete atıldı.
1750'de Pensilvanya meclisine seçildi, arazi vergisine karşı olan büyük
ailelerle mücadele etti. İngiliz Amerikası postalarının genel
müdürlüğüne getirildi. Posta servisinde çeşitli düzenlemeler yaptı.
Özellikle elektrik olaylarıyla ilgili araştırmalar yapan Franklin,
elektrik yüklerindeki artı ve eksi uçlarını keşfetti ve elektriğin
korunumu ilkesini ortaya attı. Fırtınalı bir havada uçurtma uçurarak
gerçekleştirdiği deneyi sonunda şimşeğin elektriksel bir olay olduğunu
keşfetti. Elektrikten etkilenmeleri sebebiyle kendisinin kurtulmasına
rağmen iki yardımcısının öldüğü bu deneyden yola çıkarak paratoner'i
keşfetti, güneş ışığından daha fazla yararlanmak için saat uygulamasını
başlattı.
1757'de Kuzey Amerika Sömürgeler isyanının başlangıcında sömürgelerde
yaşayanlar Franklin’i, şikayetlerini Londra'ya iletmekle; 1765'te de
damga resmi kanununa karşı itirazları Lord Grenville'e bildirmekle
görevlendirdi. 1772'de Massachusetts Valisi Hutchinson'un sömürge
halkına karşı hakaretlerle dolu mektuplarını ele geçirerek yayınladı.
Sömürge halkı karşısındaki itibarı arttı. Amerikan Kongresine
milletvekili seçildi. 1776'da Thomas Jefferson ve John Adams ile
birlikte bağımsızlık bildirgesini hazırladı. Eylül 1776'da kongre,
ekonomik ve askeri yardım istemek üzere aralarında Franklin'in de
bulunduğu üç kişilik bir komisyonu Fransa'ya gönderdi. Franklin, Fransız
dışişleri bakanı Charles Gravier ile görüşmelerinde çok başarılı oldu.
1775-1783 Amerikan Bağımsızlık Savaşı sonunda İngiltere ile barış
görüşmelerini sürdürmek üzere seçilen diplomatlardan birisi olarak
İngiltere'ye gitti. İngiltere ile barış antlaşmasının imzalanmasından
sonra 1785'te Amerika'ya döndü. 1787'de Philadelphia Anayasa
Kurultayının çalışmalarına katıldı. Bir müddet sonra da öldü.
Bazı Sözleri
- Para ve insan arasındaki karşılıklı ilişki şöyledir: İnsan paranın
sahtesini yapar, para da insanın.
- Üç kişi bir sırrı saklayabilir; ancak ikisi ölüyse.
KAYNAK
Yeni Rehber Ansiklopedisi
|
