Arkhe Nedir?

Arkhe, ülkemizin batı kıyılarında yaşamış olan Sokrates öncesi antik Yunan filozofların “temel”, “ana madde” anlamında kullandıkları sözcüktür.



Antik Çağda Anadolu Yunanları düşünsel çabaya bir ilk nedeni araştırmakla başladılar. Şöyle düşünülmüştür: Varlık, varoluşunu öylece sürdürüyor ise, bunun tanrıların keyiflerinin üstünde bir ilk ve değişmez nedeni olmalıdır. Dünya nasıl var olmuştur? Bitkiler, hayvanlar, insanlar nasıl oluşmuşlardır? Bütün bu varlıkların başı, kökü, kaynağı nedir? İşte bu gibi sorular, arkhe arama çabalarının sorularıdır.



Bilinen tarih içinde bu sözcüğü felsefi anlamda kullanan ilk filozof, Thales’tir. Thales her şeyin arkhesini “su” olarak kabul etmiştir. Thales sözcüğü her şeyin “ana maddesi”, “dayandığı ilk”, “çıktığı kaynak” gibi anlamlarda kullanıp doğaya ve doğadaki gelişmeler kendi içlerinde bulunan doğa ötesi açıklamalar gerektirmeyen bir kaynağa geri götürme çabasından söz eder. Böylece bilimsel düşüncenin öncüsü de Thales sayılır. Daha sonra Thales’in ardıllarından Anaksimandros bu ilk nedenin belirsiz bir cevher (Apeiron) olduğunu, Anaksimenes ise bunun “hava” olduğunu iddia etmişlerdir.

Metafizik idealist felsefe de bu ilk (arkhe) düşüncesine dayanır. Metafiziğin en belli ve açık biçimi olan dinsel düşünceye göre bu ilk, Tanrı’dır.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve "Sosyolojiye Giriş" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Diğer Ders Notları (Ömer YILDIRIM)



< Felsefe Sözlüğü "A" Dizinine Geri Git
< Felsefe Sözlüğü Dizinine Geri Git

> Bu sayfaya ilişkin etiketler: Arkhe nedir, arkhe ne demektir, arkhe ne anlama gelir, arkhe tanımı nedir, arkhe anlamı nedir, arkhe ne demektir, arkhe nedir, arkhe ne anlama gelir, arkhe tanımı, arkhe felsefe, arkhe kavramı, arkhe kavramı nedir, arkhe terimi nedir, arkhe ne demektir, arkhe nedir