|
Alexander Herzen
Kimdir?
Rus asıllı filozof, gazeteci ve yazardır. Yapıtlarında İskander
takma adını kullanır. Bir Rus Soylusuyla bir alman çocuk
bakıcısının evlilik dışı çocuğu olduğu bilinir. Üniversitedeyken
sosyalist ve şair olan Nikolay Platinovic Ogarev ile tanışır.
Böylece sosyalist akımdan o da etkilenir. Sahip olduğu sosyalist
fikirlerden dolayı Ogarev ile birlikte sürgüne gönderilir.
Moskova'ya yeniden döndükten sonra felsefi denemesi (Bilimde
Heves -1843), doğa bilimleri üzerine inceleme kitabı (Doğanın
incelenmesi üzerine mektuplar - 1845) , ve siyasal-toplumsal
içerikli romanı (Kabahat Kimde? - 1846) adlı eserlerini
yayınladı. Kabahat Kimde? adlı romanında geçmişin kalıbında
donakalmış ve baskıcı bir toplumun acı çeken, sorumsuz
insanlarını anlattı.
Herzen 1847'de Çarlık yönetiminin baskılarından dolayı bir daha
geri dönmemek üzere Moskova'dan ayrıldı ve Paris'e yerleşti.
Narodizm adıyla bilinen ilk devrimci hareketin kurucusu
Alexander Herzen'di. 1848 devrimlerine tanık olan, Avrupa
devrimciliğinin başkenti Paris’te ve İtalya’da sürgünken
1850’lerde Mazzini ile yazışan Herzen, 1852’de yerleştiği
Londra’da Rus sürgünlerin lideriydi. Marx’ın liberal ve
ihtiraslı biri olarak tanımladığı Herzen’i sevmediği, kendisiyle
görüşmediği kaydediliyor.Ancak Herzen kendisini Avrupa
hayranlığından çok, akıldan ve özgürlükten yana bir tercihi
olduğunu ifade ediyordu. 1852’de Londra’ya yerleşen ve kendisi
de bir Rus olan Bakunin ile çalışır. Burada gizlilik ilkesiyle
çalışmalarına ağırlık verir. Gizlice dağıtılan Kolokol (Çan)
adlı dergiyi kurarak sürgündeki Rusları Çarlık Rejimine karşı
mücadeleye çağırıyordu.Çarlık İktidarının kokuşmuşluğunu öne
çıkaran bu dergi Ruslar arasında siyasl bilincin yerleşmesinde
önemli etkilerde bulundu.
Herzen’in genç nesil Rus sürgünlerine yakın olmak için
karargahını Cenevre’ye taşıma kararı verdiği 1865’te ondan kopar
ve İtalya’ya gider. Gitmeden evvel Marx’la yeniden arkadaşlık
kurar ve İtalya’da Birinci Enternasyonal için çalışma yapmak
konusunda onunla anlaşır. Ama orada kendisini komploculuğa
verdiği söylenmektedir. Bu sıralarda ilkin merkezi Cenevre’de
bulunan Barış ve Özgürlük Ligası adında uluslararası bir
örgütlenmeya katılır. Az sonra bu Liga’nın sol kanadı ile
birlikte ayrılır ve Uluslararası Sosyalist Demokrasi İttifakı
(veya Sosyalist İttifak) adı altında Birinci Enternasyonal’e
katılmak için başvurur. Sonunda 1869’daki Basle Kongresi’nden
itibaren Birinci Enternasyonal’e kabul edilir. Bu tarihten
itibaren bu kez de kendi görüşlerini hayata geçirmek için
İsviçre, Fransa, İspanya ve Avrupa ülkelerindeki Rus sürgünlerin
desteği ve kendine özgü yöntemlerle Birinci Enternasyonal’in
yönetimini ele geçirmeyi, ona kendi ilkelerini (programını) ve
kafasındaki örgüt biçimini (örgütlenmede federasyon ilkesi adı
altında savunulan başına buyrukluğu) benimsetmeyi kafasına
koyar, tam bir eylem ve girişim özgürlüğü adına Enternasyonalin
ulusal seksiyonlarında bölünmelere neden olur.
Avrupa'da düş kırıklığına uğrayan Herzen, umutlarını Rusya'daki
devrimci harekete bağladı. Yani sosyalizmin geleceği ona göre
Rusya'daydı.
Herzen, tarihsel belirlenimciliğe inanmıyordu. Umutlarını daha
çok oluşun yaratıcı gücüne bağlıyordu. Batıcılığa olan zaafına
rağmen , Rus köylü geleneğine inancını koruyordu. Köy
topluluğunu tarıma dayalı sosyalizmin temeli olarak görüyor ve
bu topluluğu Rusya açısından korunması ve geliştirilmesi gereken
bir kurum olarak değerlendiriyordu.
|
